بادکنک آتش خاموش‌کن

problem

برای خاموش کردن شمع چه کار می‌کنید؟ روی آن آب می‌ریزید؟ از درپوش استفاده می‌کنید؟ فوت می‌کنید؟

با این آزمایش ساده آتش خاموش‌کن خودتان را بسازید!

دست به کار شوید!

۱

این وسایل را آماده کنید:

  • بطری شیشه‌ای یا پلاستیکی
  • نیم پیمانه سرکه سفید
  • یک قاشق غذاخوری جوش شیرین
  • بادکنک
  • یک تکه کاغذ 
  • شمع

۲

سرکه را با دقت درون بطری بریزید. جوش شیرین را هم با یک قیف کاغذی داخل بادکنک بریزید.

۳

در حالی‌که قسمت پایین بادکنک (که جوش شیرین دارد) را به سمت پایین گرفته‌اید، دهانه بادکنک را باز کنید و روی سر بطری قرار دهید.

دقت کنید:  بادکنک را روی بطری محکم کنید. بهتر است آن را با دست هم بگیرید.

۴

انتهای بادکنک را بالا بیاورید تا جوش شیرین درون بطری بریزد و بادکنک باد شود.

۵

صبر کنید تا تولید حباب متوقف شود. بعد دهانه بادکنک را بگیرید و آن را از روی بطری بردارید.

۶

باد بادکنک را به‌آرامی روی شمع روشن خالی کنید.

درون بادکنک چه گازی بود؟ این گاز از کجا آمد؟

اگر بادکنک را با دهانتان باد کنید و به‌آرامی باد آن را روی شمع خالی کنید، باز هم شمع خاموش می‌شود؟

اگر به جای سرکه از آبلیمو استفاده کنید بادکنک باز هم باد می‌شود؟

چطور اتفاق افتاد؟

با مخلوط کردن سرکه (استیک اسید ضعیف) و جوش شیرین (سدیم بی‌کربنات) یک واکنش شیمیایی انجام می‌شود. وقتی که این دو ماده ترکیب می‌شوند گاز کربن دی‌اکسید (CO2) تولید می‌شود. گاز CO2 تولید شده در فضای دربسته‌ی بطری، با فشار وارد بادکنک می‌شود و آن را باد می‌کند.

کربن دی‌اکسید گازی بی‌رنگ و بی‌بو و از هوا سنگین‌تر است. وقتی که گاز کربن دی‌اکسید درون بادکنک را روی شعله شمع خالی می‌کنید هوا را که سبک‌تر است کنار می‌زند و در زیر آن قرار می‌گیرد. با این کار اکسیژنِ هوا به شعله نمی‌رسد و شمع خاموش می‌شود.

وقتی شمع را فوت می‌کنیم چه اتفاقی می‌افتد؟

مگر در بازدم ما هم کربن دی‌اکسید نیست؟ پس چرا اگر این آزمایش را با بادکنکی تکرار کنیم که آن را با دهانمان باد کرده‌ایم، شمع خاموش نمی‌شود ولی وقتی با دهانمان مستقیم شمع را فوت کنیم خاموش می‌شود؟

درست است که در بازدم ما کربن دی‌اکسید زیادی وجود دارد، ولی مقداری اکسیژن هم دارد که برای روشن نگه داشتن شمع کافی است. وقتی شمع را فوت می‌کنیم یکی دیگر از عوامل مهم برای تشکیل آتش را از بین می بریم: گرما را از آن دور می‌کنیم. به همین علت اگر هوای داخل بادکنکی که با دهان باد کرده‌ایم را نه مثلِ این آزمایش آرام، بلکه خیلی سریع روی شمع خالی کنیم، شمع خاموش می‌شود، درست مثل وقتی که آن را فوت می‌کنیم.

جالب است بدانید…

در برخی از «آتش‌ خاموش‌کن‌ها» از کربن دی‌اکسید استفاده می‌شود. در این نوع کپسول‌ها گاز کربن دی‌اکسید با فشار بسیار بالا وجود دارد که وقتی از کپسول خارج می‌شود مثل یک پتو روی آتش را می‌گیرد و آن را خاموش می‌کند. این نوع آتش خاموش‌کن‌ها کثیفی کمتری دارد و در سینماها، آزمایشگاه‌ها و اتاق‌های کامپیوتر به کار می‌روند.

 

 

وقتی که برای پختن شیرینی جوش شیرین را با شکلات، ماست یا عسل مخلوط می‌کنید همین واکنش انجام می‌شود. (همه این مواد اسیدی هستند). حباب‌های کربن‌ دی‌اکسید باعث پف کردن خمیر کیک می‌شوند.

 

 

جوش شیرین خاصیت بازی دارد. خوردن آن به تنهایی می‌تواند اسید معده را خنثی و در عمل هضم غذا مشکل ایجاد کند. به همین دلیل امروزه استفاده از آن در پختن نان ممنوع شده است.